Rodzaje hortensji – przegląd najpopularniejszych odmian

W naszym klimacie ogrodnicy najczęściej sięgają po sześć głównych typów: bukietowe, ogrodowe, krzewiaste, dębolistne, piłkowane oraz pnące. Wybór konkretnej odmiany z setek dostępnych zależy od warunków na działce, oczekiwanego pokroju i upodobań estetycznych. Więcej o sprawdzonych i najpiękniejszych przedstawicielach każdego gatunku przeczytasz w dalszej części artykułu.

Dlaczego hortensje uchodzą za kameleony ogrodów?

Podstawowym walorem tych krzewów jest niezwykła metamorfoza kwiatostanów. U wielu odmian płatki zmieniają barwę w trakcie sezonu – białe wiechy przechodzą w róż, a zielonkawe kule stają się bordowe. Na jednym egzemplarzu można więc obserwować jednocześnie kilka odcieni, co wynika z nierównomiernego tempa rozwoju poszczególnych baldachów. Takie wielobarwne widowisko potrafi trwać od lipca aż po pierwsze przymrozki, nierzadko przekraczając trzy miesiące.

Kolejną cechą wartą podkreślenia jest wpływ odczynu podłoża na kolorystykę kwiatów. U części przedstawicieli Hydrangea macrophylla i Hydrangea serrata zastosowanie nawożenia zmieniającego barwę na niebieską umożliwia uzyskanie głębokiego błękitu nawet z początkowo różowych pąków. Zabieg ten nie działa jednak na wszystkie odmiany – wyhodowane linie o genetycznie ustalonej szacie pozostają niewzruszone na zmianę pH gleby.

Osobnym zjawiskiem jest budowa kwiatów płonnych, często mylonych z typowymi płatkami. To one tworzą okazałe pompony i koronkowe baldachy, przyciągając wzrok i zapylaczy, choć część z nich ma charakter kwiatów sterylnych i nie wydaje nasion. Dzięki temu roślina nie wykazuje tendencji do niekontrolowanego rozsiewania się poza ogrodem, a zaschnięte kwiatostany pozostają dekoracyjne przez całą zimę.

Które hortensje bukietowe zachwycają najdłużej?

Hydrangea paniculata, zwana też wiechowatą, to gatunek wyjątkowo odporny i tolerancyjny, polecany nawet początkującym miłośnikom ogrodnictwa. Krzewy te przyjmują postać gęstych żywopłotów, rozłożystych soliterów lub form piennych szczepionych na pniu. Ich stożkowate wiechy osiągają niekiedy 40 cm długości, a u odmiany Silver Dollar kremowy odcień utrzymuje się przez wiele tygodni, by pod koniec sezonu nabrać czerwieni.

Większość z nich kwitnie na tegorocznych pędach, co oznacza, że nawet silne wiosenne cięcie nie pozbawi nas letniej feerii barw. Poniższe zestawienie przedstawia siedem szczególnie cenionych przedstawicieli:

• Grandiflora – historyczna linia wyhodowana przed 1860 rokiem, o wysokości do 2 m i białych wiechach przechodzących w róż;
• Limelight – holenderska kreacja Pietera Zwijnenburga, wyróżniająca się limonkowo-zielonym stadium pośrednim przed zróżowieniem;
• Pink Diamond – niska, bo osiągająca zaledwie 1,5 m, ale za to gwałtownie przebarwiająca się od bieli po intensywną czerwień;
• Pinky Winky – dwubarwna piękność o wysokości do 2 m, gdzie nowe białe kwiaty wyrastają u szczytu już różowego stożka;
• Vanilla Strawberry – odmiana o kremowych kwiatach zmieniających się w barwę truskawkowego loda;
• Wim’s Red – wyróżniająca się bordowym finałem i słodkim zapachem wabiącym motyle;
• Phantom – holenderski gigant o kwiatostanach do 40 cm, delikatnie różowiejący w miarę starzenia.

Limelight

Odmiana ta, znana również pod synonimem Zwijnenburg, powstała w Holandii przed 1990 rokiem. Wzrost do 3 metrów i sztywne pędy sprawiają, że jej stożkowate kwiatostany nie wymagają podpór, a kolor zmienia się od pistacjowego po późnoletni, przydymiony amarant. Kwitnienie przypada na okres od lipca do września.

Wim’s Red

Belgijska selekcja Wima Ruttena sprzed 2006 roku potrafi osiągnąć 2 metry wysokości, a jej największym atutem jest zapach i głęboki, bordowy odcień starzejących się wiech. Zaczyna od śnieżnej bieli, przechodzi przez róż, a kończy jako niemal krwista plama na jesiennej rabacie. Okres dekoracyjnego wyglądu trwa od lipca do września.

Czym wyróżniają się hortensje ogrodowe i piłkowane?

Hydrangea macrophylla, czyli hortensja ogrodowa, to klasyka elegancji – jej kuliste pompony lub delikatne koronkowe baldachy zdobią półcieniste zakątki. Gatunek ten jest nieco bardziej kapryśny, ponieważ zawiązuje pąki kwiatowe już jesienią poprzedniego sezonu. Bez odpowiedniego okrywania na zimę część z nich może przemarznąć, pozbawiając krzew kwitnienia w nowym roku.

Odmiany o zmiennym kolorze

W tej grupie na czoło wysuwa się Ayesha, reagująca na odczyn gleby wachlarzem od jasnego różu po chabrowy błękit, oraz Nikko Blue – japońska linia przed 1970 rokiem, której różowoniebieskie kule pod wpływem zakwaszenia stają się szafirowe. Obie nie przekraczają metra wysokości i kwitną od lipca do września.

Odmiany o ustalonej barwie

Love, zaprezentowana w 2014 roku przez japończyka Ryoji Irie, tworzy różowe rozety układające się w kulistą kopułę i dorasta do metra. Na podobnej wysokości utrzymuje się Mariesii Variegata, której dodatkowym atutem są pstre, kremowo-zielone liście. Wyjątkowo ciemną oprawę zieleni – z bordowym podbiciem jesienią – oferuje natomiast Miss Saori, której biało-różowe kwiaty w miarę sezonu fioletowieją, a krzew osiąga nawet 1,5 metra.

Wśród hortensji piłkowanych (Hydrangea serrata) dominują luźne, płaskie kwiatostany. Preziosa z lat 60. XX wieku, zwana też Pink Beauty, zachwyca różem, który stopniowo ciemnieje. Z kolei Golden Sunlight przyciąga uwagę nie tylko wielobarwnymi płatkami (od bieli po niebieski), ale i żółtawymi liśćmi stopniowo zieleniejącymi w trakcie lata.

Hortensje ogrodowe i piłkowane najlepiej czują się w półcieniu, a przez odpowiednie nawożenie można u części z nich uzyskać efekt niebieskiego przebarwienia.

Jak wypadają hortensje krzewiaste i dębolistne?

Hydrangea arborescens, nazywana również drzewiastą, to synonim niezawodności i mrozoodporności. Jej kuliste kwiatostany, początkowo białawe lub zielonkawe, należą do jednych z największych w całym rodzaju, a odmiana Incrediball (Abetwo) potrafi wytworzyć kule wielkości piłki siatkowej. Krzewy te kwitną od lipca nawet do października, a przyrost roczny może sięgać 20 cm.

Pink Annabelle NCHA 1, opracowana przez Uniwersytet Stanowy Północnej Karoliny i przedstawiona światu w 2010 roku, przełamała monopol bieli – jej różowe baldachy są dziś równie popularne, co klasyczna biel Annabelle. Ta ostatnia do dziś zachwyca prostotą i niezawodnością, osiągając 1,5 metra przy umiarkowanych wymaganiach.

Odmiany dębolistne (Hydrangea quercifolia) dodają do tego zestawu jeszcze jeden atut – liście przypominające kształtem dębowe, które jesienią mienią się czerwienią i pomarańczem. Ruby Slipper to amerykańska kreacja, której białe wiechy przechodzą fazę różową, by ostatecznie stać się bordowe. Pełnię koloru zapewnia Harmony, gdzie podwójne kwiaty przebarwiają się z bieli przez róż aż po zieleń.

Co oferują hortensje pnące i mniej typowe gatunki?

Hydrangea anomala to pnącze, które poradzi sobie w głębokim cieniu pod koronami drzew, wykorzystując korzenie czepne do wspinania się na wysokość kilku metrów. Długość pędów waha się od zaledwie 2 metrów u karłowej Cordifolia, aż po 10 metrów u silnie rosnącej Semiola. Kwiaty są tu z reguły białe, płaskie i delikatnie pachnące, a pojawiają się głównie w czerwcu i lipcu.

Do kolekcjonerskich rarytasów należy Crug Coral o rzadkiej, jasnoróżowej barwie kwiatostanów, oraz Take a Chance z marmurkowymi, zielono-białymi liśćmi. Osobom dysponującym mniejszym ogrodem warto polecić Mirranda, której pstre listowie w odcieniach żółci i zieleni zdobi podpory przez cały sezon wegetacyjny. Pnącza te nie wymagają skomplikowanej opieki, wystarczy im żyzna i stale wilgotna gleba.

Nazwa hortensji wywodzi się od Nicole-Reine Lepaute, francuskiej astronomki i matematyczki z XVIII wieku, a krzew do Europy sprowadził jej przyjaciel, botanik Philibert Commerson.